‘Wat als ik door de mand val?’

Er is best kans dat je herkenning vindt in de woorden in deze blog maar dat je nog nooit hebt gehoord van het oplichterssyndroom (of de Engelse naam imposter syndrome of phenomenon). Het oplichterssysndroom gaat over de angst die je succesvolle carrière in de weg staat; je bent slim en bekwaam en toch blijf je aan jezelf twijfelen of je wel goed genoeg bent. Je denkt dat iemand binnenkort ontdekt dat je eigenlijk helemaal niet zo goed bent, dat je andere mensen (en jezelf) voor de gek houdt. In 1978 werd de term voor dit psychologisch verschijnsel voor het eerst vastgelegd door Amerikaanse psychologen Pauline Clance en Suzanne Imes.

Er is weinig echt gedegen onderzoek naar gedaan en het is niet geheel duidelijk bij wie dit het meeste voorkomt (er wordt vooral gedacht aan intelligente vrouwen maar ook mannen hebben na de eerste onderzoekjes aan gegeven deze gevoelens te kennen) en wat de oorzaak is. Toch herkennen sommige carrièrevrouwen en -mannen van tussen de 20 en 50 zich waarschijnlijk niet echt in ‘je een oplichter voelen’ maar wel in de kenmerkende gedachten die erbij horen. Je vindt jezelf niet goed genoeg voor de baan of opdracht, bijvoorbeeld omdat je denkt dat je (nog) niet voldoende werkervaring hebt, niet de juiste diploma’s of ontoereikende persoonlijke vaardigheden.

Toen ik laatst met een paar vriendinnen een afternoon tea date had, hoorde ik hun dingen zeggen die precies passen bij dit verschijnsel. Omdat ik het ook persoonlijk ken en al vaker tegen was gekomen in diverse boeken, raakte ik erg enthousiast over het feit dat zomaar ineens iedereen aan tafel dingen zei die er perfect bij pasten. Op haar website heeft Pauline Clance 20 vragen staan die je een idee geven wat voor soort gedachten passen bij dit gevoel. Denk aan dingen als: ‘Ik vergelijk mijn vaardigheden vaak met andere mensen en dan denk ik dat ze waarschijnlijk intelligenter zijn dan ik’, ‘Als ik veel waardering of erkenning oogst voor een opdracht die ik heb gedaan, heb ik de neiging te zeggen dat het niet zo belangrijk is’ en ‘Ik ben nooit zo tevreden over een door mij volbrachte taak als ik graag zou willen’.

Aan bovenstaande kun je al zien dat het fenomeen waarschijnlijk iets te maken heeft met perfectionisme en de hoge eisen die jij aan jezelf of aan een project dat je gaat doen, stelt. Daarnaast vergeten we de dingen die we kunnen en waar we goed in zijn, toe te schrijven aan ons eigen kunnen. Een succes is niet telkens toeval of geluk; je hebt een prima stel hersens en vaardigheden. En het is natuurlijk nergens voor nodig die te vergelijken met Pietje of Jantje. Misschien is Pietje inderdaad wel beter dan jij in de cijfers, maar jij bent er wellicht beter in om er een verhaal van te maken of om de essentie ergens uit te halen. Iedereen heeft z’n eigen kwaliteiten en iedereen draagt iets anders bij. Wat de één doet is niet slechter of beter dan wat de ander doet. Wat jij kan en doet, kan alleen jij en dat heeft alleen al daarom waarde.

Als je het beredeneert is het allemaal zo makkelijk. Ik zie precies wat er verkeerd gaat in mijn hersenen als ik er vanaf een afstand naar kijk, maar wanneer ik middenin een situatie zit, lijkt alles automatisch te gaan. Zonder dat ik er echt over nadenk of iets aan mijn gedachten kan veranderen. Daarom ben ik op zoek gegaan naar de beste tips om met dit gevoel en deze gedachten om te gaan en deze 5 vind ik echt nuttig.

  1. Realiseer je dat niemand op deze aardbol echt weet wat hij doet. Als iemand zegt dat hij alles kan of alles weet of iets altijd goed doet, dan weet je gewoon dat hij liegt. We maken fouten, we leren en we zijn vooral moedig genoeg om toch dat te doen wat we eng vinden en wat we nog willen leren. Misschien lukt het niet, wat je gaat doen. Maar misschien ook wel. Als je het niet probeert, kom je er nooit achter. Een garantie voor succes heeft echt niemand.
  2. In alles wat je tot nu toe hebt bereikt, heb je echt wel (voor een groot deel) je eigen kennis en vaardigheden gebruikt. Dat je de baan kreeg was niet zomaar toeval of geluk. Dat je je diploma haalde was niet zomaar toeval of geluk. Dat je dat project zo succesvol afrondde was niet zomaar toeval of geluk… Schrijf je succes ook toe aan innerlijke factoren, onthoud ze en wees er trots op.
  3. Stop met jezelf te vergelijken met anderen. 
  4. Doe toch gewoon dat waar je jezelf niet goed genoeg voor vindt. Alleen actie en daarna misschien een succes, helpt je in te zien dat je het iets wel kunt. En als het je niet zo goed lukt, vraag dan iemand anders om hulp. Dat mag altijd en dat is wat slimme mensen die ergens niet uitkomen doen.
  5. Laat je perfectionisme een beetje los. Stel normale eisen in plaats van torenhoge eisen die voor niemand haalbaar zijn. En nogmaals: het is niet erg om eens een keer een fout te maken. Dat is menselijk en je wilt toch wel gewoon een mens zijn?

Zin om verder te lezen? Er zijn diverse boeken over het fenomeen geschreven en als je googelt op de term dan kom je (vooral in het Engels) veel ontzettend interessante artikelen tegen onder andere op de Harvard Business Review, Forbes en de Huffinton Post. Ook het boek van Amy Cuddy – Presence – is zeker een tip!

Is deze post herkenbaar voor jou? Wij zijn benieuwd!

Laat wat van je horen

*

error: Content is protected !!